نشست خبری مدیران اداره‌کل فراورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو

نشست خبری مدیران اداره‌کل فراورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو

تبیین اهداف و چشم‌انداز دومین رویداد ملی ایده‌بازار فراورده‌های بهداشتی، آرایشی، شوینده و سلولزی

روابط عمومی ایده‌بازار امیرکبیر طی نشست خبری با مدیران اداره‌کل فراورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو، به گفتگو پیرامون چالش‌ها و فرصت‌های این صنعت و نیز تبیین اهداف و چشم‌انداز دومین رویداد ملی ایده‌بازار فراورده‌های بهداشتی، آرایشی، شوینده و سلولزی پرداخت که در ادامه بخش‌هایی از این گفتگو را خواهید خواند.

لطفاً معرفی مختصری از خود و فعالیت‌های اداره‌کل فراوردههای آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو بفرمایید.

دکتر عبدالعظیم بهفر(مدیرکل امور فراورده‌های آرایشی سازمان غذا و دارو): بنده دکتر عبدالعظیم بهفر عضو هیئت علمی سازمان غذا و دارو هستم. در گذشته عضو هیئت علمی دانشگاه بودم و مسئولیت‌های معاونت پژوهشی و ریاست دانشکده داروسازی را داشتم. با تشکیل سازمان غذا و دارو در سال ۹۰ و با توجه به اهمیت حوزه فراورده‌های آرایشی و بهداشتی، اداره‌کل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی را  تشکیل دادیم. به دلیل اهمیت بالای این فرآورده‌ها و نقشی که در سلامت مردم(از نوزادان تا کهن‌سالان) ایفا می‌کند، ضرورت داشت که بررسی این فرآورده‌ها در یک اداره جداگانه صورت بگیرد. بنابراین اداره‌کل فراورده­‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو تشکیل شد.

به نظر شما فراورده‌های بهداشتی، آرایشی، شوینده و سلولزی به عنوان یک صنعت با چه چالش‌هایی روبروست؟

دکتر عبدالعظیم بهفر: به طور کلی برای بررسی چالش‌های یک موضوع خاص(در حال حاضر موضوع فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی) از چند جنبه می‌توان به این موضوع نگاه کرد:

  • سابقه یا پیشینه آن موضوع(که در این مورد بیش‌تر صحبت خواهیم کرد.)
  • مباحث اقتصادی
  • مبانی علمی و آکادمیک
  • مقررات و مباحث رگولاتوری(تبیین سازوکار برای کارکرد دقیق است) آن موضوع
  • مباحث فرهنگی و جامعه شناختی
  • بحث آینده‌پژوهی آن موضوع و فرآورده خاص

دکتر عبدالحسین قاسم‌زاده(معاون برنامه‌ریزی اداره کل فراورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو): در خصوص چالش‌های این حوزه، بحث ترویج تولید محصولات آرایشی و بهداشتی در داخل و تلاش برای صادرات این محصولات به خارج از کشور را می‌توان مطرح کرد. در واقع این صنعت می‌تواند در کشور جایگاه مناسبی داشته باشد. با توجه به این که در منطقه جزو کشورهایی هستیم که در این زمینه از دانش و تکنولوژی بالایی برخورداریم، بنابراین این امکان وجود دارد که به واسطه حضور دانشمندان ارزشمندی که در داخل کشور هستند و امکانات صنعتی خوبی که داریم، این صنعت همه نیازهای داخل را تأمین کند و هم از طریق صادرات برای کشور و صنعتگران ارزآوری داشته باشد. پس از سیاست‌های مهم سازمان درراستای ترویج رونق تولید، گسترش ارتباط این صنعت با خارج از کشور حائز اهمیت است. در این زمینه ارتباطاتی هم بر قرار شده که انشاءالله در سال‌های آتی شاهد این خواهیم بود که با ورود تکنولوژی‌های نو پرچمدار این صنعت در داخل کشور و منطقه باشیم. علاوه بر این، راه‌اندازی میز آرایشی و بهداشتی و میز ارتباط صنعت و دانشگاه و همکاری با مراکزی مانند ایده‌بازار دانشگاه صنعتی امیرکبیر کارهایی است که سازمان برای رشد این صنعت در کشور انجام داده است.

شرایط مطلوب در حوزه این صنعت از نظر شما چیست و شرایط موجود چه میزان با وضعیت مطلوب فاصله دارد؟ سیاست­ها و راهکارهای پیشنهادی سازمان برای رسیدن به وضعیت مطلوب چیست؟

دکتر عبدالعظیم بهفر: برای این‌که بتوانیم برنامه‌ریزی مناسبی داشته باشیم و به جایگاه مناسب‌تری در داخل و خارج کشور برسیم باید مؤلفه‌هایی را در نظر بگیریم. یکی از این مؤلفه‌ها زیرساخت‌های مربوط به علم و تکنولوژی است. همانطور که مستحضرید از لحاظ علمی، به خصوص در علوم پزشکی، علوم شیمی و علوم مرتبط با این صنعت، جزو کشورهای پیشرو در منطقه هستیم و در صورتی که بتوانیم هدف مشخصی را تعریف کنیم، می‌توانیم از این وضعیت بهره ببریم. همچنین همانطور که آقای دکتر قاسم‌زاده اشاره کردند، کشور ما دارای فارغ‌التحصیلان و دانشمندانی است که هم جویای کار هستند و هم از توانایی‌های بالایی برخوردارند که می‌تواند در کنار کارآفرینی، فرآورده‌های جدیدی را نیز به بازار عرضه کند .علاوه بر این ورود تکنولوژی‌های نو از مواردی است که در صنعت باید مورد توجه قرار گیرد. شاید در بین فرآورده‌های سلامت‌محور، فرآورده‌هایی که بیشترین ظرفیت برای پیدایش نوآوری و تنوع را دارند فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی هستند. به عنوان مثال برای یک محصول مانند کرم مرطوب کننده ساده می‌توان نوآوری‌های زیادی از فرمولاسیون تا بسته‌بندی و حتی نکاتی برای تغییر رنگ، بو و... ارائه نمود. بنابراین فرآورده‌های این صنعت، این قابلیت را دارند که به راحتی مطابق با خصوصیات شخصی و سلایق مصرف‌کننده، نوآوری‌های زیادی با ارزش اقتصادی بالا ایجاد کنند. این شرایط برای محصولات دیگری مانند دارو شاید مطرح نباشد. مثلاً برای دارو مواردی که برای پزشک داروساز مطرح است اثربخشی آن است و در نهایت این‌که مقررات و ضوابطی که در تولید و تهیه دارو وجود دارد را رعایت کند؛ اما برای فرآورده‌های آرایشی، بهداشتی، شوینده و سلولزی، اثربخشی و مقررات و ضوابط خیلی به اندازه دارو مطرح نیست و بیشتر مواردی که به آن‌ها اشاره شد مد نظر قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر میزان نوآوری و تنوع‌پذیری در فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی بسیار بالا است.

از جمله مواردی که در این صنعت باید مورد توجه قرار بگیرد این است که توانمندی‌های این حوزه به مرحله ظهور برسد. برای مثال علوم مختلف به دانشجویان آموزش داده می‌شود اما باید این علوم در یک فرآورده تجلی پیدا کند. در این راستا همانطور که آقای دکتر قاسم‌زاده اشاره کردند به طراحی میز ارتباط صنعت و دانشگاه پرداختیم. در حال حاضر این ارتباط شکل یافته است و برخی از فرآورده‌های طراحی شده نیز از این طریق توانسته به بازار عرضه ‌شود. برای افزایش ارتباط صنعت و دانشگاه از همکارانمان در اداره کل آرایشی و بهداشتی خواهش کردیم که در محیط‌های دانشگاهی و هر جا که این ارتباط می‌تواند شکل بگیرد حضور پیدا کنند تا از این طریق بتوانند با نسل جوان ارتباط داشته باشد و در خصوص نحوه مصرف، ضرورت مصرف، معرفی محصولات سالم، شناسایی محصولات ناسالم و غیره مشاوره‌هایی را بدهند که در محصولات جدید و نوآورانه از آن‌ها استفاده کنند.

به اهمیت ارتباط صنعت و دانشگاه اشاره شد؛ نظر شما در این رابطه چیست؟

دکتر شهرام شعیبی(مشاور اداره کل فراورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو - دانشیار سازمان و عضو هیئت علمی در معاونت پژوهشی): در این رابطه ارتباط صنعت و دانشگاه به تنهایی حائز اهمیت نیست؛ بلکه مثلث ارتباط بین صنعت، دانشگاه و دستگاه‌های دولتی دخیل در این رابطه مطرح است. منظور از دستگاه‌های دولتی دخیل، دستگاه‌هایی هستند که قانون به آن‌ها این اختیار را داده است که به نحوی بتوانند در این حوزه دخالت کنند. من فکر می‌کنم این سه باید با هم در ارتباط باشند. به این دلیل که وقتی فقط صنعت و دانشگاه با هم در ارتباط باشند و دستگاه ناظر دخیل نباشد ممکن است تصمیمی گرفته شود که مورد تأیید دستگاه ناظر نیست. آقای دکتر بهفر با تدبیری که داشتند سعی دارند این مهم را فراهم کنند. البته جلساتی هم برای دستگاه‌های مختلف برگزار شده است که در این جلسات صنعت مشکلاتش را مطرح می‌کند و دانشگاه و  جامعه علمی پیشنهادها و راهکارها را ارائه می‌دهند. دستگاه ناظر هم در این زمینه نظارت دارد و در نهایت به اجماعی می‌رسند و تصمیمی می‌گیرند که برای تمام سیستم‌ها قابل اجرا خواهد بود.

پیشنهاد شما برای سرمایه‌گذاران در بخش خصوصی و دولتی، بهره‌برداران، فناوران و ایده‌پردازان در این زمینه چیست؟

دکتر شهرام شعیبی: با توجه به شرایط تحریم و فرمایشات مقام معظم رهبری که بر رونق تولید و تمرکز بر تولید داخلی اشاره فرمودند، اداره کل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی حرکت‌های خوبی را در این زمینه انجام داده است. امروز نسبت تولید داخل به واردات در حال افزایش است. شرکت‌هایی که نمایندگی‌های محصولات خارج از کشور را داشتند اقدام به انتقال تکنولوژی کردند و محصولاتشان را در داخل تولید می‌کنند که این موفقیت بزرگی است. در این شرایط که واردات و نقل و انتقال پول محدود است تولید این محصولات در داخل کشور، یاری‌رسان مردم است. زیرا علاوه بر کارآفرینی، این فرآورده‌ها از نیازهای روزانه مردم بوده و مستقیماً با سلامتی آن‌ها در ارتباط است.

دکتر عبدالحسین قاسم‌زاده: یکی از مهم­ترین چالش‌های این زمینه تولید مواد اولیه در داخل است. یکی از مشکلاتی که این صنعت با آن درگیر است مشکل تأمین مواد اولیه است که این صنعت را به خارج از کشور وابسته می‌کند. فناوران و نوآوران می‌توانند با توجه به این‌که کشور از نظر جغرافیایی و منابع طبیعی شرایط مطلوبی دارد، به فعالان این حوزه پیشنهاد می‌کنم بر روی تولید مواد اولیه در داخل کشور تمرکز کنند و اطمینان داشته باشند که از این طریق می‌توانند تحولی بزرگ در این صنعت به‌وجود بیاورند. در این صورت هم اشتغالزایی صورت می‌گیرد و هم از منابع و ظرفیت‌های داخلی استفاده شده است و هم خودکفایی در تولید را به وجود آورده‌ایم. در این شرایط زمینه‌ای برای تولید محصولات نو فراهم خواهد آمد.

در این زمینه در دومین رویداد ملی ایده‌بازار فراورده‌های بهداشتی، آرایشی، شوینده و سلولزی چه اهدافی را دنبال می‌کنید؟

دکتر عبدالعظیم بهفر: این فراورده‌ها را از دو منظر می‌توان نگاه کرد. اول بازار داخلی کشور: طبیعتاً در داخل کشور نیازهایی در این زمینه داریم. با توجه به میزان مصرف این فرآورده‌ها در کشور، جزو کشورهایی هستیم که در آن گردش مالی مناسبی از خرید و فروش این محصولات گزارش شده است. قاعدتاً از یک طرف با توجه به این میزان گردش مالی و از طرف دیگر ساده‌تر بودن شرایط رگولاتوری نسبت به سایر فرآورده‌های سلامت‌محور، این امکان برای افراد وجود دارد که به راحتی بتوانند وارد این حوزه شده و برای تأمین نیازهای داخلی تلاش کنند.

دوم بازار کشورهای همسایه: اگر بخواهیم مقایسه‌ای در منطقه انجام بدهیم شاید دو کشور باشند که از لحاظ علمی و توانمندی قابلیت تولید محصول در داخل کشور خودشان را دارند. کشور ایران و کشور ترکیه. البته کشور ترکیه از لحاظی نسبت به ایران وابسته‌تر است و بازار کشور ترکیه از کشورهای اروپایی حمایت می‌شود. در صورتی که بازار و توانمندی‌های ایران همگی به داخل کشور معطوفند. پس این قابلیت وجود دارد که در کنار تأمین نیازهای داخلی بتوانیم صادرات این محصولات به کشورهای همسایه را افزایش دهیم.

پس از این دو منظر این فرآورده‌ها کشش بازار مناسبی دارند و می‌توان با تولید فراورده‌های آرایشی و بهداشتی اشتغال جوانان و دانشمندان را مدنظر قرار داد. در حوزه فراورده‌های آرایشی و بهداشتی به راحتی می‌توان ایده‌ای را مطرح کرد که اثبات این ادعای این ایده نسبت به فرآورده‌های دارویی آسان‌تر است. به عنوان مثال برای یک کرم مرطوب کننده، برای اثبات مرطوب‌کنندگی به ترکیبات و اثر آن اشاره می‌شود و در مواقع حساس بعضی از آزمایشات کلینیکی برای آن انجام می‌شود. اما برای یک محصول مشابه در حوزه دارو، قوانین و مقررات سخت‌تری جهت تأیید آن وجود دارد. بنابراین برای محصولات و فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی می‌توان ایده‌ای را مطرح و در عین حال ساده‌تر از محصولات دارویی وارد بازار کرد. در مورد فرآورده‌های آرایشی، بهداشتی، شوینده و سلولزی، همکاران بنده در سازمان غذا و دارو تلاش می‌کنند قوانینی و مقررات را به گونه‌ای تنظیم کنند که یک فرآورده از یک طرف تأیید لازم را متناسب با ادعای آن بتواند به دست آورد و از سوی دیگر راه را برای ایده‌پردازان و نوآوران جدید باز کنند.

دکتر شهرام شعیبی: از اهداف مهم این رویدادها، می‌توان به ایجاد جذابیت برای سرمایه‌گذاران، آشنایی با دانش روز و فرآورده‌هایی که قابلیت سرمایه‌گذاری دارند اشاره کرد. این رویدادها فضایی است که تبادل آرا، عقاید و دانش صورت می‌گیرد و نکات جذابی برای بهره‌برداری به وجود می‌آید.

دکتر عبدالحسین قاسم‌زاده: صنعتی که در کشور بیش از ۷۰ هزار میلیارد گردش مالی سالیانه دارد و کشوری که بخش اعظم آن را جوانان تشکیل می‌دهند و محصولاتی تحت عنوان محصولات آرایشی، بهداشتی، سلولوزی و شوینده از بدو تولد تا آخرین لحظات زندگی مورد استفاده قرار می‌گیرند، طبیعتاً می‌تواند جذابیت‌های خاصی ایجاد کند. بخصوص برای جوانان و فارغ‌التحصیلان و افرادی که می‌خواهند کس و کار شخصی خود را داشته باشند. لذا صنعت آرایشی بهداشتی یکی از بخش‌هایی از صنعت و دانش است که این قابلیت را دارد که بخش زیادی از اشتغال را در جامعه به وجود بیاورد. مضاف بر این موقعیت کشور است که با توجه به مواردی که قبلاً اشاره شده، بتواند زمینه را برای بحث صادرات ایجاد کند. از افراد نوآور و فارغ‌التحصیلان این رشته و رشته‌های مکمل دعوت می‌کنم این فرصت را مغتنم بشمارند. همچنین مراکزی که در خصوص ارتباط بین صنعت و دانشگاه فعالیت می‌کند. طبیعتاً در یک کسب و کار زمانی که بازار مناسبی وجود داشته باشد آن کسب و کار از قبل محکوم به موفقیت است.

چه مشوق‌ها و حمایت‌هایی برای طرح‌های منتخب در این رویداد در نظر گرفته شده است؟

دکتر عبدالحسین قاسم‌زاده: در مورد مشوق‌ها باید عرض کنم که در این مورد قانون تکلیف مشخص کرده است. از قبل بسته‌های حمایتی از صنعت مطرح شده بود و یکسری تسهیلات در خصوص حصول مجوزها. شرکت‌های نوآوری که در پارک‌ها و مراکز رشد مستقر می‌شوند می‌توانند در خصوص بحث صدور مجوزها از تسهیلات در نظر گرفته شده استفاده کنند. در واقع می‌توان از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت و صنایع دیگر به بحث دریافت مجوزها اشاره نمود. در اینجا این امکان وجود دارد که افراد با ارجاع آن‌ها به میز صنعت و دانشگاه خیلی راحت‌تر و سریع‌تر وارد بازار بشوند.

 حرف آخر

دکتر عبدالحسین قاسم‌زاده: توصیه شخصی بنده به فعالین این حوزه این است که فرصت حضور در این رویداد را از دست ندهند. این محصولات دارای بازار بسیار بزرگی هستند که در کشور ما حتی از بازار دارو هم بزرگتر است. همینطور برای منطقه و دنیا. به همین دلیل از افرادی که جویای نوآوری هستند دعوت می‌کنیم تا از این فرصت استفاده کنند.

دکتر عبدالعظیم بهفر: همانطور که قبلاً اشاره شد این محصولات هم جنبه سلامتی مردم را تعیین می‌کند و هم دارای جنبه‌های مربوط به اشتغال‌زایی و درآمدزایی هستند با تولید این محصولات می‌توان کشور را در منطقه به عنوان تولیدکننده محصولات معرفی کرد. فرآورده‌های تولید داخل حتی به صورت قاچاق در منطقه فروخته می‌شوند. این مورد نشان دهنده وجود ظرفیت تولید داخل و صادرات می‌باشد. با توجه به نزدیک بودن فرهنگ کشورهای منطقه به یکدیگر می‌توان با صادرات این محصولات هم بحث اقتصادی را داشته باشیم و هم به گسترش فرهنگ کشور در منطقه بپردازیم.